ایرنّا مُحی‌الدین بُناب

توتم، خوراك و رشد فرهنگي انسان

چالش هاي مادرسالاري
اولين ريد
ترجمه: ايرنا محي الدين


كتاب تكامل زن، كه به تاريخ پنهان زنان مي پردازد بيش از آن كه يك كتاب فمنيستي باشد، اشاره به يك چرخش نظري جديد در انسان شناسي دارد كه در سال هاي اخيرشاهد افول فزاينده ي روش شناختي اين شاخه از دانش بشري هستيم. اجازه دهيد به بررسي دلايل اين زوال و چرايي نياز انسان شناسي براي يافتن راه صحيح خود بپردازيم.
انسان شناسي به وسيله مورگان، تيلور و ديگر تكامل گرايان قرن نوزدهم كه علم جديد را به عنوان مطالعه ماقبل تاريخي جامعه و ريشه هاي آن بيان مي كردند، پي ريزي شد. دو عنوان از مهمترين كشفهاي بي شماري كه آنان انجام داده اند از اين شمار است كه: جامعه ي ابتدايي براساس ساختاري از تساوي و تملك اشتراكي پايه گذاري شده است و هيچ كدام از بي عدالتي هاي جامعه ي مدرن را كه در ساختار خانوادگي پدرسالاري، مالكيت خصوصي و دولتي وجود دارد، نداشته است. اين جامه ، جامعه ي مادرسالاري بوده است كه در آن، زنان جايگاه هاي مديريتي توليد و زندگي اجتماعي را اشغال كرده و از اعتبار والايي برخوردار بودند. اين اشكال به صورت وسيع و گسترده اي در تضاد با دوره ي پدرسالاري قرار مي گيرد و زنان به زودي مقام پيشين خود را از دست مي دهند . همين نكته مناقشات فراواني را در محافل انسان شناسي به وجود آورده است.
در آغاز اين قرن، گرايش هاي فكري جديدي به وجود آمد كه به وسيله باوس، رادكليف، براون و ديگران رهبري مي شد. اين گروه روش و يافته هاي اصلي پژوهشگران پيشين را رد مي كردند هر چند كه تجليل هاي مداومي از آن ها به عمل مي آوردند. اين مكاتب ، مطالعات جامع تكاملي را رها كرده و به جاي آن به مطالعه ي تجربي و توصيفي انسان هاي ابتدايي معاصر كه درقسمت هاي مختلف كره زمين زندگي مي كنند، پرداختند. آنها بدون ارائه هيچ الگويي از توالي دوره هاي اجتماعي، سه دوره ي اجتماعي مورگان را كه شامل تو حش( بدويت ) ، بربريت و تمدن بود، انكار كردند. در ضمن آنان بر اين باور بودند كه دوره ي توحش،اولين و طولاني ترين دوره ي تاريخي است و نود ونه درصد زمان زندگي بشر را بر روي زمين شامل مي شود و ارجاع به آن دوره نه امكان دارد و نه لازم است. آنان تاريخ بشري را به ده هزار سال اخير و تاريخ تكامل را به حدود كمتر از يك ميليون سال محدود كرده اند. بعضي از انان كه پيش از اين چنين عملكرد دقيقي را قبول كرده اند،اكنون از وضعيت منحط انسان شناسي شكايت دارند. ضميمه ادبي تايمز ( لندن ) فشرده اي از وضعيت انسان شناسي در 50 سال گذشته را تحت مطالعه قرار داده و در اين رابطه ، انسان شناس بريتانيايي رادني نيدهام چنين مي نويسد: تكامل گرايي با نظريه ي انتشار ( diffusionism) به نتيجه رسيد كه جانشين كاركردگرايي شود. آنگاه به وسيله ساختارگرايي كنار گذاشته شد؛ اما بالاخره اين تحولات آكادميك و چرخش ها كه ناشي از فهم صحيح بشر و كارهايش بود، متاسفانه متوقف ماند… در واقع با افزايش تخصصي و حرفه اي شدن، انسان شناسي اجتماعي به طور مرتب كم مايه تر و خسته كننده تر شد.
درحين بي مايه تر شدن انسان شناسي، تحقيقات بيشتر درباره عصر مادرسالاري و تاريخ پنهان زنان به جهت ارزشي متوقف شد. به دانشجويان دانشگاه ها اين گونه تعليم داده شد كه مورگان و ديگر محققان انسان شناسي از رده خارج شده اند… و حلقه هاي دانشگاهي مادرسالاري از موضوعيت خود افتاد.
معمولا براي توجيه بي اعتباري پيشروان مادرسالاري مي گويند كه براي اثبات وجود مادرسالاري پيشين مدارك كافي ندارند و هيچ كس از هيچ طريق نمي تواند به يك نتيجه كلي درباره يك دوره قديمي كه براي هميشه از ديده ها پنهان گرديده است، برسد.
اين نظريه بسيار طعنه آميز است زيرا مخالفان تكامل گرايان اصراري به القاي جهانشمولي نظريه هاي خود ندارند. آنها مي گويند مادرسالاري هرگز و جود نداشته و پدرسالاري هميشگي بوده است. آنها همچنين مي گويند كه زنان به خاطر وظيفه زايمان و ديگر ناتواني هاي فيزيولوژيك خود هميشه جنس زيردست نظير آنچه اكنون هستند، بوده اند. برتري فيزيكي و توانايي مغزي جنس نر مي باشند.

اين مقاله ادامه دارد....


.....
محال است شما در يکي از بيشمار کافه هاي اين شهر، زني، پيرزني، دختري و يا جنس مونثي را در حال نوشيدن استکان چاي ببينيد، حال در چنين شهري مقوله اي به نام "پليس زن" وجود دارد! مدتي است که دولت مستقر در اين ناحيه (بارزاني) اقدام به برگزاري دوره هايي براي افراد داوطلب کرده است....پليس زن
.......
پشت ميزش نشست همانجايي که عاشقانه هاي زري، هجرت ناگهاني يوسف ،سرگرداني هاي هستي نوريان، بي شباني مراد پاکدل و تحول سليم فرخي شکل گرفته بود .... گزارش گفتگويي با سيمين دانشور، نويسنده


+ ايرنا محي الدين بناب ; ۱٢:۱٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٢/٢/۱۱
comment نظرات ()